Zabezpieczenie alimentów na czas procesu – jak złożyć wniosek?

Sprawa o alimenty może trwać wiele miesięcy, ale potrzeby dziecka nie znikają w czasie oczekiwania na wyrok. Co miesiąc trzeba opłacić mieszkanie, kupić żywność, pokryć koszty szkoły, leczenia i codziennej opieki. Jeżeli drugi rodzic nie przekazuje pieniędzy albo płaci nieregularnie, ciężar tych wydatków często spoczywa na jednej osobie. Nie trzeba jednak czekać na zakończenie całego postępowania, aby wystąpić o środki na utrzymanie. Wniosek o zabezpieczenie alimentów pozwala zwrócić się do sądu o ustalenie obowiązku zapłaty określonej kwoty już na czas procesu. Może zostać zawarty w pozwie albo złożony później, gdy sprawa jest w toku. W określonych sytuacjach możliwe jest także uzyskanie zabezpieczenia przed wniesieniem pozwu. Znaczenie ma prawidłowe określenie żądania i przedstawienie okoliczności, które je uzasadniają. Samo stwierdzenie, że utrzymanie dziecka jest kosztowne, może nie wystarczyć do przyznania oczekiwanej kwoty.

Na czym polega zabezpieczenie alimentów

Zabezpieczenie alimentów jest tymczasowym rozstrzygnięciem, które służy zapewnieniu środków utrzymania przed zakończeniem sprawy. Sąd wydaje postanowienie, w którym może zobowiązać osobę obowiązaną do jednorazowej albo okresowej zapłaty określonej sumy. Przy alimentach na dziecko najczęściej chodzi o comiesięczne wpłaty. Pieniądze mają służyć bieżącemu utrzymaniu uprawnionego. Nie są jedynie odkładane do czasu wydania wyroku. Postanowienie o zabezpieczeniu nie przesądza jednak o ostatecznej wysokości alimentów. Na początku procesu sąd dysponuje zwykle mniejszą liczbą informacji niż po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego. W wyroku może więc ustalić inną kwotę.

Czy trzeba wykazać wyjątkowo trudną sytuację finansową

W sprawach o alimenty podstawą zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Nie trzeba dodatkowo uprawdopodobniać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, którego wykazanie jest co do zasady wymagane przy innych roszczeniach. Nie ma też obowiązku udowodnienia, że drugi rodzic zamierza ukryć majątek lub wyjechać za granicę. Przy alimentach na małoletnie dziecko nie trzeba czekać, aż zabraknie pieniędzy na podstawowe zakupy. To, że rodzic sprawujący opiekę dotychczas pokrywał wydatki z własnej pensji albo korzystał z pomocy bliskich, nie zwalnia automatycznie drugiego rodzica z udziału w utrzymaniu dziecka. Nadal trzeba jednak przedstawić podstawy obowiązku alimentacyjnego i uzasadnić żądaną wysokość świadczenia. Zabezpieczenie nie oznacza przyznania każdej wskazanej we wniosku kwoty.

Co oznacza uprawdopodobnienie roszczenia

Uprawdopodobnienie jest mniej sformalizowane niż pełne udowodnienie wszystkich okoliczności sprawy. Na tym etapie trzeba przedstawić wiarygodny obraz sytuacji pozwalający przyjąć, że roszczenie alimentacyjne istnieje i ma podstawy w określonej wysokości. Nie trzeba czekać na przesłuchanie wszystkich świadków ani zgromadzenie każdego dokumentu potrzebnego do końcowego rozstrzygnięcia. W sprawie dziecka znaczenie mają między innymi jego wiek, stan zdrowia, sposób sprawowania opieki, wydatki na utrzymanie oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Dokumenty powinny odpowiadać opisanym potrzebom. Jeżeli we wniosku wskazano stałe koszty terapii, warto dołączyć potwierdzenie jej częstotliwości i ceny. Jeżeli istotnym wydatkiem jest przedszkole, pomocna będzie umowa lub informacja o opłatach. Ogólne zarzuty wobec drugiego rodzica nie zastępują przedstawienia tych okoliczności.

Kiedy można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów

Wniosek można zamieścić już w pozwie o alimenty. W takim przypadku warto wyraźnie oddzielić żądanie końcowego zasądzenia alimentów od żądania zabezpieczenia na czas postępowania. Sąd powinien móc ustalić, jakiej kwoty i od jakiej daty dotyczy każde z nich. Jeżeli pozew został wcześniej złożony bez wniosku o zabezpieczenie, można wystąpić z osobnym pismem w toku tej samej sprawy. Nie trzeba ponownie wnosić pozwu. Należy wskazać sygnaturę akt, aby pismo trafiło do właściwego postępowania. Można również żądać zabezpieczenia przed wszczęciem sprawy. Udzielając go, sąd wyznacza termin na wniesienie pozwu, nie dłuższy niż dwa tygodnie. Niedochowanie wyznaczonego terminu prowadzi do upadku zabezpieczenia. Wniosek składany przed pozwem powinien dodatkowo zwięźle przedstawiać przedmiot przyszłej sprawy.

Do jakiego sądu skierować wniosek

W samodzielnej sprawie o alimenty na dziecko właściwy jest co do zasady sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich. Pozew można złożyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów albo według ogólnej właściwości związanej z miejscem zamieszkania pozwanego. Jeżeli uprawnionym jest dziecko, chodzi o jego miejsce zamieszkania, a nie dowolnie wybrany adres rodzica. Wniosek dołączany do pozwu trafia do tego samego sądu. W toku postępowania składa się go co do zasady do sądu rozpoznającego sprawę na danym etapie. Osoba przygotowująca sprawę w Lublinie powinna sprawdzić właściwość dla konkretnego adresu. Samo wskazanie miasta nie zawsze wystarcza do ustalenia właściwego sądu rejonowego. Inne zasady trzeba uwzględnić, gdy między rodzicami toczy się już sprawa o rozwód lub separację.

Jak uzyskać zabezpieczenie alimentów podczas rozwodu

W czasie procesu o rozwód kwestie bieżących alimentów na wspólne małoletnie dzieci rozstrzyga sąd prowadzący sprawę rozwodową. Wniosek o zabezpieczenie należy więc skierować do właściwego sądu okręgowego. Może znaleźć się w pozwie rozwodowym, odpowiedzi na pozew albo późniejszym piśmie procesowym. Za okres od wytoczenia powództwa o rozwód nie wszczyna się odrębnej sprawy o alimenty między małżonkami a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi. Jeżeli wcześniej rozpoczęto osobny proces alimentacyjny, konieczne jest uwzględnienie zasad jego zawieszenia w odpowiednim zakresie. W postępowaniu rozwodowym stronami są małżonkowie. Nie oznacza się dziecka jako powoda tak, jak w samodzielnym pozwie o alimenty na jego rzecz. Trzeba również odróżnić środki żądane dla dziecka od świadczeń na potrzeby małżonka lub rodziny. Podstawa i sposób sformułowania takich żądań wymagają osobnej analizy.

Kto składa wniosek w imieniu dziecka

W samodzielnej sprawie o alimenty uprawnionym jest dziecko. Jeżeli jest małoletnie, działa za nie przedstawiciel ustawowy, najczęściej rodzic sprawujący nad nim codzienną opiekę. W piśmie trzeba zatem wskazać małoletniego powoda oraz osobę, która go reprezentuje. Pozwanym jest rodzic, od którego dochodzone są alimenty. Świadczenie jest przeznaczone dla dziecka, choć pieniądze mogą być płatne do rąk jego przedstawiciela ustawowego. Po osiągnięciu pełnoletności dziecko co do zasady działa we własnym imieniu. Rodzic nie reprezentuje go dalej automatycznie, ale może zostać ustanowiony pełnomocnikiem. Jeżeli sytuacja dotycząca przedstawicielstwa jest nietypowa, trzeba ją sprawdzić przed wniesieniem pisma. Prawidłowe oznaczenie stron ma znaczenie dla dalszego prowadzenia sprawy.

Co powinien zawierać wniosek o zabezpieczenie alimentów

Wniosek powinien spełniać wymagania pisma procesowego i jasno określać sposób zabezpieczenia.

Należy wskazać przede wszystkim:

• sąd i wydział, do którego kierowane jest pismo,
• strony oraz przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, jeżeli występuje,
• wymagane dane adresowe i identyfikacyjne, a w pierwszym piśmie także numer PESEL powoda będącego osobą fizyczną,
• sygnaturę akt, jeżeli sprawa już się toczy,
• kwotę żądaną tytułem zabezpieczenia, osobno dla każdego dziecka,
• częstotliwość i termin płatności oraz datę, od której świadczenie ma przysługiwać,
• osobę, do której rąk ma następować zapłata,
• uzasadnienie i dokumenty uprawdopodobniające roszczenie,
• podpis oraz wykaz załączników.

Jeżeli wniosek jest częścią pozwu, cały pozew musi dodatkowo odpowiadać wymaganiom właściwym dla pisma wszczynającego sprawę. W zwykłym postępowaniu papierowym należy przygotować odpis pisma i załączników dla drugiej strony. Własny egzemplarz warto zachować z potwierdzeniem złożenia.

Jak sformułować żądanie zabezpieczenia

Żądanie powinno wskazywać konkretny obowiązek, który sąd ma nałożyć na drugiego rodzica. W samodzielnej sprawie o alimenty przykładowy fragment może brzmieć: „Wnoszę o udzielenie zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego na czas trwania postępowania przez zobowiązanie pozwanego [imię i nazwisko] do uiszczania na rzecz małoletniego powoda [imię i nazwisko dziecka] kwoty [kwota] zł miesięcznie, płatnej z góry do 10. dnia każdego miesiąca do rąk przedstawiciela ustawowego [imię i nazwisko], poczynając od [data], wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat”. To przykład samego żądania, a nie kompletny wniosek. Kwotę, datę początkową, terminy i oznaczenie stron trzeba dostosować do konkretnego postępowania. Przy kilkorgu dzieciach warto określić świadczenie dla każdego z nich oddzielnie. Jedna łączna suma bez wyjaśnienia podziału może utrudniać ocenę potrzeb poszczególnych dzieci. W sprawie rozwodowej treść żądania należy dostosować do tego, że stronami procesu są małżonkowie.

Jak ustalić wysokość zabezpieczenia

Punktem wyjścia są usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do płacenia. Nie istnieje jedna kwota zabezpieczenia odpowiednia dla wszystkich rodzin. Inaczej mogą wyglądać potrzeby zdrowego przedszkolaka, inaczej nastolatka wymagającego regularnego leczenia i dojazdów do specjalistów. Warto sporządzić miesięczne zestawienie wydatków. Powinno pokazywać rzeczywisty koszt utrzymania dziecka, bez zawyżania kwot i bez wielokrotnego liczenia tego samego zakupu.Nie należy automatycznie dzielić wszystkich kosztów po połowie. Osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka również mogą stanowić wykonanie obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli jeden rodzic codziennie sprawuje opiekę, jego udział nie sprowadza się wyłącznie do przekazywanych pieniędzy. Żądana kwota zabezpieczenia może odpowiadać kwocie dochodzonej w pozwie, ale musi mieć oparcie w przedstawionych okolicznościach.

Jakie wydatki uwzględnić w kosztach utrzymania dziecka

Znaczenie mogą mieć wydatki na żywność, odzież, obuwie, higienę, edukację, opiekę, leczenie, transport oraz zajęcia odpowiadające potrzebom dziecka. Można również uwzględnić uzasadniony udział dziecka w kosztach mieszkania i mediów. Nie oznacza to jednak przypisania mu całego czynszu czy wszystkich kosztów gospodarstwa domowego. Część wydatków pojawia się raz na kilka miesięcy albo raz w roku. Zakup wyprawki szkolnej lub sezonowej odzieży można przedstawić jako średni koszt miesięczny, wyjaśniając sposób obliczenia. Jeżeli wydatek wynosi 600 zł rocznie, jego średnia miesięczna wynosi 50 zł. Nie należy wpisywać całej kwoty 600 zł jako powtarzającego się kosztu każdego miesiąca. Kosztorys powinien odpowiadać sytuacji konkretnego dziecka. Samo przepisanie zestawienia znalezionego w internecie może prowadzić do wskazania wydatków, których rodzina w rzeczywistości nie ponosi.

Czy trzeba mieć rachunek na każdy wydatek

Nie trzeba dysponować paragonem dokumentującym każdy zakup żywności czy środków higienicznych. Sąd może oceniać typowe koszty utrzymania również na podstawie opisu sytuacji i doświadczenia życiowego. Nie oznacza to jednak, że dokumentacja jest zbędna. Szczególnie warto potwierdzić wydatki wysokie, nietypowe albo regularnie powtarzające się w konkretnej wysokości. Mogą to być opłaty za żłobek, prywatne leczenie, terapię, rehabilitację lub dojazdy. Pomocne będą faktury, potwierdzenia przelewów, umowy, zaświadczenia medyczne oraz informacje ze szkoły lub placówki opiekuńczej. Dokumenty warto uporządkować według kategorii i wyjaśnić, czego dotyczą. Duży zbiór przypadkowych paragonów bez związku z kosztorysem nie zawsze ułatwia rozpoznanie wniosku.

Co zrobić gdy nie znam dochodów drugiego rodzica

Brak dostępu do zaświadczenia o zarobkach drugiego rodzica nie przekreśla możliwości złożenia wniosku. Należy opisać znane informacje, takie jak zawód, wykształcenie, miejsce zatrudnienia, dotychczasowa praca, prowadzona działalność czy posiadany majątek. Trzeba przy tym oddzielić fakty od przypuszczeń. Można również zgłosić odpowiednio uzasadnione wnioski o zobowiązanie drugiej strony do przedstawienia dokumentów albo o uzyskanie informacji przez sąd. Dla wysokości alimentów znaczenie mają możliwości zarobkowe i majątkowe, a nie wyłącznie aktualnie deklarowana pensja. Samo stwierdzenie przez rodzica, że obecnie nie pracuje, nie przesądza więc o braku obowiązku udziału w utrzymaniu dziecka. Sąd musi jednak uwzględnić realne okoliczności, w tym stan zdrowia, kwalifikacje i możliwość wykonywania pracy.

Czy świadczenie 800 plus obniża zabezpieczenie alimentów

Świadczenie wychowawcze nie wpływa na zakres obowiązku alimentacyjnego. Nie powinno być automatycznie odejmowane od kosztów utrzymania dziecka w taki sposób, aby zmniejszyć udział drugiego rodzica. Wynika to z zasad określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Odrębnie trzeba natomiast przedstawić wpłaty i świadczenia przekazywane bezpośrednio przez drugiego rodzica. Jeżeli regularnie opłaca on określone potrzeby dziecka, nie należy pomijać tej informacji. Rzetelne pokazanie dotychczasowego udziału obojga rodziców pozwala uniknąć żądania ponownego pokrycia tych samych wydatków.

Czy wniosek o zabezpieczenie alimentów jest płatny

W samodzielnej sprawie o alimenty strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Obejmuje ono również jej wniosek o zabezpieczenie. Nie musi wykazywać niskich dochodów tylko po to, aby skorzystać z tego zwolnienia. Przy wniosku składanym w sprawie rozwodowej trzeba natomiast sprawdzić charakter żądania i etap jego zgłoszenia. Wniosek o zabezpieczenie zamieszczony w piśmie rozpoczynającym postępowanie nie podlega osobnej opłacie. Nie oznacza to zwolnienia z opłaty od samego pozwu rozwodowego. Zwolnienie od kosztów sądowych nie jest również równoznaczne z bezpłatną pomocą radcy prawnego. Warunki pomocy pełnomocnika ustala się odrębnie.

Jak złożyć przygotowane pismo

Osoba działająca samodzielnie może złożyć podpisane pismo papierowe w biurze podawczym właściwego sądu albo przesłać je pocztą. Przy składaniu osobistym warto mieć dodatkowy egzemplarz, na którym pracownik biura potwierdzi wpływ. Przy wysyłce należy zachować potwierdzenie nadania. Nie należy zakładać, że zwykły e‑mail do sekretariatu jest skutecznym wniesieniem pisma procesowego. Korzystanie z drogi elektronicznej wymaga sprawdzenia, czy przepisy i właściwy system dopuszczają ją dla danego pisma. Przed złożeniem warto jeszcze raz sprawdzić podpis, oznaczenie stron, kwotę, datę początkową oraz komplet odpisów i załączników. Jeżeli sprawa już się toczy, na piśmie powinna znaleźć się jej sygnatura.

Jak długo czeka się na zabezpieczenie alimentów

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje bezzwłoczne rozpoznanie wniosku, co do zasady nie później niż w ciągu tygodnia od jego wpływu do sądu. Nie jest to jednak gwarancja, że pieniądze wpłyną na rachunek w ciągu siedmiu dni. Termin dotyczy rozpoznania wniosku, a nie doręczenia postanowienia, terminu płatności raty czy skutecznego wyegzekwowania świadczenia. Na rzeczywisty czas oczekiwania mogą wpływać braki pisma i organizacja pracy sądu. Wniosek dotyczący alimentów może zostać rozpoznany na posiedzeniu niejawnym, bez oczekiwania na pierwszą rozprawę w sprawie głównej. Jeżeli oczekiwanie się przedłuża, warto sprawdzić, czy pismo zostało dołączone do akt oraz czy sąd nie skierował wezwania wymagającego odpowiedzi.

Od kiedy drugi rodzic powinien płacić

O dacie początkowej i terminach płatności rozstrzyga treść postanowienia. We wniosku warto jasno wskazać, od kiedy żądane jest zabezpieczenie, na przykład od dnia złożenia wniosku. Sąd ocenia to żądanie, dlatego nie należy samodzielnie zakładać innej daty niż wynikająca z orzeczenia. Jeżeli postanowienie zostanie wydane później, ale obejmie wcześniejszy okres, rozliczenie może wymagać uwzględnienia rat za ten okres. Trzeba odjąć wpłaty, które zostały już dokonane na pokrycie tego samego obowiązku. Zabezpieczenie bieżących świadczeń nie jest automatycznym rozstrzygnięciem wszystkich rozliczeń między rodzicami sprzed procesu. Roszczenia dotyczące wcześniejszych niezaspokojonych potrzeb wymagają osobnego określenia i uzasadnienia.

Co zrobić gdy rodzic nie wykonuje postanowienia

Postanowienie o zabezpieczeniu alimentów może być wykonywane przed jego uprawomocnieniem. Nie trzeba czekać na końcowy wyrok w sprawie. Jeżeli obowiązany nie płaci, można skierować sprawę do komornika. Potrzebny jest odpowiedni tytuł wykonawczy. Sąd nadaje postanowieniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji klauzulę wykonalności z urzędu. Warto sprawdzić, czy otrzymany dokument jest zaopatrzony w tę klauzulę. We wniosku do komornika należy rzetelnie wskazać zaległości i uwzględnić otrzymane wpłaty. Samo wniesienie zażalenia przez drugiego rodzica co do zasady nie wstrzymuje wykonania zabezpieczenia. Odrębnie należy ocenić sytuację, w której sąd wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania.

Czy można zmienić wysokość zabezpieczenia

Sytuacja dziecka i rodziców może zmienić się w toku procesu. Nowa diagnoza, konieczność regularnej terapii albo istotna zmiana sposobu sprawowania opieki mogą uzasadniać ponowne wystąpienie do sądu o odpowiednie zabezpieczenie. Trzeba opisać, co zmieniło się od poprzedniego rozstrzygnięcia, i przedstawić aktualne dokumenty. Obowiązany może żądać zmiany lub uchylenia prawomocnego zabezpieczenia, jeżeli odpadnie albo zmieni się jego przyczyna. Czym innym jest natomiast kwestionowanie prawidłowości pierwotnego rozstrzygnięcia. Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Termin i sposób jego wniesienia należy sprawdzić na podstawie doręczonego orzeczenia oraz pouczenia. Nie warto zastępować zażalenia kolejnym identycznym wnioskiem, który nie wskazuje żadnych nowych okoliczności.

Jak radca prawny może pomóc w uzyskaniu zabezpieczenia

Radca prawny może pomóc ustalić właściwy sąd, przygotować żądanie i uporządkować dokumentację dotyczącą kosztów utrzymania dziecka. Znaczenie ma również ocena, które informacje są potrzebne już na etapie zabezpieczenia, a jakie dowody będą przeprowadzane w dalszym toku sprawy. Dobrze przygotowane pismo powinno pozwalać zrozumieć sytuację rodziny bez konieczności odtwarzania jej z przypadkowych załączników. Pomoc może obejmować także analizę postanowienia, przygotowanie zażalenia, wniosku dotyczącego zmiany zabezpieczenia oraz działania związane z wykonaniem orzeczenia. Jeżeli potrzebują Państwo wsparcia w sprawie alimentów lub zabezpieczenia na czas rozwodu, radca prawny Agnieszka Jaroszyńska udziela pomocy w Lublinie, Warszawie i w ramach konsultacji online.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można uzyskać zabezpieczenie przed pierwszą rozprawą

Tak. Wniosek o zabezpieczenie alimentów może zostać rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Nie trzeba czekać na termin rozprawy wyznaczonej w sprawie głównej.

Czy wniosek trzeba złożyć razem z pozwem

Nie. Można zamieścić go w pozwie, złożyć w toku sprawy albo wystąpić o zabezpieczenie przed jej wszczęciem. W tym ostatnim przypadku trzeba następnie wnieść pozew w terminie wyznaczonym przez sąd.

Czy zabezpieczenie musi być niższe niż alimenty żądane w pozwie

Nie ma takiej ogólnej zasady. Można żądać tej samej miesięcznej kwoty, jeśli uzasadniają ją potrzeby uprawnionego i możliwości zobowiązanego. Sąd ocenia jednak przedstawiony materiał i może uwzględnić wniosek tylko częściowo.

Czy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica

Nie. Sąd może udzielić zabezpieczenia mimo sprzeciwu rodzica zobowiązanego do płacenia. Brak porozumienia nie zamyka drogi do uzyskania środków na czas procesu.

Czy dobrowolne wpłaty wykluczają zabezpieczenie

Nie wykluczają go automatycznie. Trzeba jednak ujawnić ich wysokość i regularność. Sąd oceni zakres roszczenia z uwzględnieniem rzeczywistego udziału drugiego rodzica w utrzymaniu dziecka.

Czy w trakcie rozwodu składa się osobny pozew o alimenty na dziecko

Co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód, dotyczących wspólnych małoletnich dzieci, właściwą drogą jest wniosek w sprawie rozwodowej. Nie wszczyna się wtedy odrębnej sprawy o te same bieżące świadczenia.

Czy można wystąpić o zabezpieczenie przy podwyższeniu alimentów

Tak, ale trzeba uprawdopodobnić podstawy zwiększenia świadczenia i uwzględnić dotychczasowy wyrok lub ugodę. Żądanie powinno jasno wskazywać relację do już należnej kwoty, aby nie prowadziło do podwójnego dochodzenia tych samych świadczeń.

Czy kwoty z zabezpieczenia płaci się dodatkowo do alimentów z wyroku

Nie pobiera się dwa razy świadczeń za ten sam okres i na pokrycie tego samego obowiązku. Przy rozliczeniu wyroku należy uwzględnić kwoty już zapłacone na podstawie zabezpieczenia. Szczegółowe rozliczenie zależy od treści obu orzeczeń.

Podstawa prawna

Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 32, 126, 128, 445, 730–743 oraz 753; Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 133–135 i 138; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 95 ust. 1 pkt 1 oraz art. 96 ust. 1 pkt 2. Stan prawny zweryfikowany na 14 września 2026 r. na podstawie tekstów ujednoliconych udostępnionych przez Kancelarię Sejmu.