Sprawy alimentacyjne wracają częściej niż inne sprawy rodzinne. Raz ustalona kwota po kilku latach przestaje odpowiadać rzeczywistości: dziecko idzie do szkoły, pojawiają się koszty leczenia albo zmienia się sytuacja zarobkowa rodzica. Poniżej wyjaśniam, od czego zależy wysokość alimentów, jak uzyskać je szybko oraz co zrobić, gdy nie są płacone.
Od czego zależy wysokość alimentów
Sąd zestawia ze sobą dwie wielkości: usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Pierwsza odpowiada na pytanie, ile realnie kosztuje utrzymanie i wychowanie dziecka. Druga — ile rodzic jest w stanie zarobić, przy czym sąd bierze pod uwagę nie tylko dochód faktycznie osiągany, lecz także ten, który zobowiązany mógłby uzyskać przy pełnym wykorzystaniu swoich sił i kwalifikacji.
To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Rezygnacja z pracy albo przejście na niżej płatne stanowisko tuż przed sprawą zwykle nie obniża alimentów, jeżeli sąd uzna, że zmiana nie miała uzasadnionych przyczyn.
Po stronie potrzeb liczy się nie tylko wyżywienie i odzież, ale również mieszkanie w przypadającej na dziecko części, leczenie, zajęcia dodatkowe, wyjazdy czy koszty edukacji. Dlatego przed sprawą warto zebrać rachunki i zestawić miesięczne wydatki.
Alimenty na dziecko
Obowiązek alimentacyjny rodziców trwa tak długo, jak długo dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Nie wygasa automatycznie z osiągnięciem pełnoletności ani z ukończeniem określonej szkoły — decyduje faktyczna zdolność do samodzielnego utrzymania. Z drugiej strony rodzic może uchylić się od świadczeń, jeżeli wiążą się one z nadmiernym dla niego uszczerbkiem, a dorosłe dziecko nie dokłada starań, by się usamodzielnić. Temat rozwijam we wpisie o tym, czy pełnoletnie dziecko może pozwać rodziców o alimenty.
Część obowiązku alimentacyjnego może być wykonywana osobistymi staraniami o wychowanie dziecka. Rodzic sprawujący bieżącą opiekę realizuje swój udział także w ten sposób, co sąd uwzględnia przy ustalaniu kwoty płaconej przez drugiego rodzica.
Alimenty na byłego małżonka
Świadczenia między byłymi małżonkami rządzą się innymi zasadami niż alimenty na dziecko, a kluczowe znaczenie ma rozstrzygnięcie o winie. Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego, może żądać alimentów, jeżeli znalazł się w niedostatku. Natomiast małżonek niewinny, gdy drugi został uznany za wyłącznie winnego, może domagać się świadczeń już wtedy, gdy rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej — niedostatek nie jest wówczas wymagany.
Obowiązek wobec małżonka, który nie został uznany winnym, wygasa co do zasady po pięciu latach od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności. Wygasa także z chwilą zawarcia przez uprawnionego nowego małżeństwa. Szczegóły omawiam we wpisie o alimentach na byłego małżonka.
Zabezpieczenie alimentów na czas procesu
Sprawa o alimenty może trwać miesiącami, a dziecko trzeba utrzymać w tym czasie. Służy temu wniosek o zabezpieczenie — sąd ustala wówczas kwotę płatną już na czas trwania postępowania. Wniosek można złożyć razem z pozwem, a sąd rozpoznaje go w pierwszej kolejności. Jak go przygotować i co trzeba uprawdopodobnić, opisuję we wpisie o zabezpieczeniu alimentów na czas procesu.
Podwyższenie i obniżenie alimentów
Wysokość alimentów nie jest ustalona raz na zawsze. Jeżeli zmieniły się potrzeby uprawnionego albo możliwości zobowiązanego, każda ze stron może żądać zmiany orzeczenia. W praktyce najczęstsze przyczyny to dorastanie dziecka i związany z tym wzrost kosztów, choroba, utrata pracy albo istotna zmiana dochodów.
- pozew o podwyższenie alimentów — gdy dotychczasowa kwota nie pokrywa realnych kosztów,
- pozew o obniżenie alimentów — gdy możliwości zobowiązanego trwale się pogorszyły,
- wniosek o uchylenie obowiązku — gdy ustały przesłanki jego istnienia.
Gdy alimenty nie są płacone
Prawomocny wyrok lub ugoda zaopatrzone w klauzulę wykonalności są tytułem wykonawczym, z którym można skierować sprawę do komornika. Egzekucja alimentów korzysta z pierwszeństwa i szerszego zakresu zajęcia wynagrodzenia niż zwykłe należności. Gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, uprawniony może — po spełnieniu kryteriów ustawowych — ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Gdzie złożyć pozew i ile to kosztuje
Sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy — wydział rodzinny i nieletnich. Pozew można złożyć według miejsca zamieszkania uprawnionego, co ułatwia prowadzenie sprawy osobie, która sprawuje opiekę nad dzieckiem. Strona dochodząca alimentów jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych w tym zakresie.
Jeżeli alimenty są jednym z elementów sprawy rozwodowej, rozstrzyga o nich sąd okręgowy w wyroku rozwodowym.
Pomoc radcy prawnego w sprawach alimentacyjnych
Przygotowuję pozwy o alimenty, ich podwyższenie i obniżenie, wnioski o zabezpieczenie na czas procesu oraz pisma w postępowaniu egzekucyjnym. Reprezentuję zarówno osoby dochodzące świadczeń, jak i zobowiązanych, którzy kwestionują ich wysokość. Prowadzę sprawy przed sądami w Lublinie i w Warszawie.
Pozostałe sprawy rodzinne opisuję na stronie prawo rodzinne Lublin.
Informacje na tej stronie mają charakter ogólny i nie zastępują analizy konkretnej sprawy. Wysokość alimentów zawsze zależy od indywidualnych okoliczności, dlatego zachęcam do kontaktu i omówienia sytuacji.
Obszar działania
Pomagam też klientom z innych dzielnic i miejscowości
Lublin i okolice
- Kancelaria Radcy Prawnego Lublin
- Podział majątku Lublin
- Radca Prawny Dąbrownica
- Radca Prawny Dominów
- Radca Prawny Elizówka
- Radca Prawny Elizówka
- Radca Prawny Kalinówka
- Radca Prawny Kazimierzówka
- Radca Prawny Konopnica
- Radca Prawny Krępno
- Radca Prawny Krężnica Jara
- Radca Prawny Mętów
- Radca Prawny Świdnik
- Radca Prawny Turka
- Radca Prawny Wolka
- Rozwód Lublin
- Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem Lublin
Warszawa
- Prawo pracy Warszawa Wola
- Radca Prawny Bemowo
- Radca Prawny Białołęka
- Radca Prawny Bielany
- Radca Prawny Mokotów Warszawa
- Radca Prawny Ochota Warszawa
- Radca Prawny Praga Północ Warszawa
- Radca Prawny Praga Południe Warszawa
- Radca Prawny Rembertów Warszawa
- Radca Prawny Śródmieście Warszawa
- Radca Prawny Targówek Warszawa
- Radca Prawny Ursus Warszawa
- Radca Prawny Ursynów Warszawa
- Radca Prawny Warszawa
- Radca Prawny Wawer Warszawa
- Radca Prawny Wilanów Warszawa
- Radca Prawny Wola Warszawa
- Radca Prawny Żoliborz Warszawa
Masz sprawę w Lublinie lub okolicy?
Omówmy ją na konsultacji.
Spotkanie w biurze przy ul. Chopina 41/2 albo rozmowa online. Na pierwszej konsultacji ustalamy, co w Twojej sprawie da się zrobić i ile to potrwa.